USD50,15EUR56,00ALTIN6.645,72Istanbul13° Az bulutlu0:49AKŞAM'AKALAN SÜRE
Dünya genelinde elektrikli araçlara ve temiz enerji teknolojilerine geçiş hız kazandıkça lityum talebi katlanarak artıyor. Peki lityum yarışında en stratejik oyunculardan biri neresi? Arjantin yaklaşık 22 milyon tonluk rezerviyle dünya lityum sıralamasında ikinci sırada yer alıyor. Bolivya ve Şili ile birlikte “Lityum Üçgeni” olarak adlandırılan bölgenin en önemli aktörlerinden biri olma yolunda ilerliyor. Ülke 2025-2033 dönemini kapsayan kapsamlı bir 10 yıllık lityum planı açıkladı. Ülkenin lider lityum madencilik şirketinin CEO’su durumu “Lityum yeni Vaca Muerta, sabırlı olmamız gerekiyor” sözleriyle özetliyor.
2025’in ilk sekiz ayında Arjantin’in lityum ihracatı 494 milyon dolara ulaştı. Bu rakam bir önceki yıla göre değer bazında yüzde 32, hacim bazında yüzde 56 artış anlamına geliyor. Lityum toplam maden ihracatının yüzde 14’ünü oluşturuyor ve ülkenin en çok ihraç edilen ikinci madeni konumunda. Son on yılda lityum madenciliği şirketleri 7,6 milyar dolar yatırım yaparak üretim kapasitesini 183 bin 700 ton lityum karbonat eşdeğerine çıkardı. Özel sektör tahminlerine göre kayıtlı 30 yeni projeden 17’sinin hayata geçirilmesi için 12,8 milyar dolarlık ek yatırım gerekiyor. Bu yatırımlar tamamlandığında Arjantin’in üretim kapasitesi 580 bin tona yükselebilir. Catamarca eyaleti 2035’e kadar 15 aktif tesisle 658 bin ton kapasite hedefliyor.
Rio Tinto Rincon lityum projesini genişletmek için 2,5 milyar dolar yatırım yapacağını duyurdu. BHP ve Lundin Mining’in Filo Corp üzerindeki 4,1 milyar dolarlık ortaklığı da sektöre olan güvenin göstergesi. Rio Tinto’nun Arcadium’u 6,7 milyar dolara satın alması önemli bir gelişme oldu çünkü Arcadium’un üç lityum projesinden ikisi bu ülkede bulunuyor. RIGI kapsamında lityum projeleri yaklaşık 4,7 milyar dolarlık yatırım çekti.
2026-2027 döneminde kilit operasyonların başlatılması ve genişletilmesi gündemde. Salta’da Sal de Oro’nun ikinci fazı yakın vadeli bir kilometre taşı olacak. Catamarca’da Sal de Vida’nın birinci fazı, Fénix’in birinci fazının B aşaması ve HMW’nin birinci fazı ilerleyecek. Bu üç stratejik proje eyaletin lityum üçgenindeki rolünü güçlendiriyor. 2028-2029 döneminde gelişim hızlanacak ve Salta’daki Portezuelo Pastos Grandes projesinin birinci fazı başlayacak. Ardından ikinci ve üçüncü fazlar gelecek. Arjantin’in bakır projeleri de ayrıca dikkat çekiyor. RIGI kapsamında 14 milyar doları aşan bakır yatırımı bulunuyor ve El Pachón, Agua Rica, Josemaría, Los Azules ve Taca Taca projeleri 20 milyar doları aşan yatırım hedefliyor.
Benchmark Mineral Intelligence verileri 2025’te lityum talebinin bir önceki yıla göre yüzde 24 artacağını gösteriyor ve bu talebin yüzde 65’i elektrikli araçlardan geliyor. Lityumun yıllık yüzde 15’lik büyüme projeksiyonu başka hiçbir mineral için geçerli değil. Ancak arz tarafında da önemli gelişmeler var. Afrika’from 100 bin ton ek lityum piyasaya girecek ve küresel üretim bir önceki yıla göre 200 bin ton artacak. Bu durum kısa vadede arz fazlası yaratabilir. Fiyatlarda dalgalanmalar yaşanıyor ve Çin’de CATL’nin Lianxiawo madeninin geçici olarak kapatılması fiyatları geçici olarak yükseltti. Ancak dünyanın en büyük lityum rezervi olduğu iddia edilen yeni keşifler fiyatları tekrar baskı altına aldı.
Altyapı sektörün ana darboğazı olmaya devam ediyor. Yüksek tenörlü yatakların çoğu asfalt yollardan ve ihracat merkezlerinden uzakta ve bu durum maliyetleri şişiriyor. Federal Yatırım Konseyi’ne kapsamlı bir “Maden Lojistik Planı” sunuldu. Belgrano Cargas demiryolu hattının özelleştirilmesi kritik bir adım olarak görülüyor ve mevcut 3 milyon tonluk yük kapasitesi iki katına çıkabilir. ABD ile imzalanan kritik mineral anlaşmaları Arjantin’in stratejik konumunu güçlendiriyor.
Öte yandan lityum madenciliğinin genişlemesi çevresel ve toplumsal kaygıları da beraberinde getiriyor. Özellikle kuzeybatı eyaletlerindeki yerli topluluklar su kaynaklarına etkileri konusunda endişeli. Salinas Grandes havzası nesli tehlike altındaki flamingo türlerine ev sahipliği yapıyor. Bazı topluluklar madencilik projelerinin askıya alınması için hukuki süreç başlattı. Dünya Bankası 2025’te bölgedeki temel çalışmadan çekildi. Sürdürülebilir madencilik uygulamaları ve topluluk katılımı sektörün uzun vadeli başarısı için kritik öneme sahip. Arjantin bu dengeyi kurabilirse lityum sektöründe küresel bir lider olma hedefine ulaşabilir.
