Doğu Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde başlayan ve komşu Uganda’ya da yayılan Ebola salgını, mali bir krizle de karşı karşıya. Salgın, ABD Başkanı Donald Trump ve Tesla CEO’su Elon Musk liderliğindeki USAID gibi uluslararası yardım kuruluşlarının bütçelerinin azalması sonucunda yaşanan ilk büyük Ebola krizi olarak kaydedildi. Önceki salgınlarda hayat kurtaran hızlı müdahale altyapısı, Batı’nın fonlarının kesilmesiyle önemli ölçüde azaldı ve mevcut sistem artık temel ihtiyaçları karşılamakta zorlanıyor. ABD’nin Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ne yönelik dış yardımı 2024 yılında 1,4 milyar dolar seviyesindeyken, bu yıl sadece 21 milyon dolara geriledi.
Salgın merkez üssü olan Ituri eyaletinin başkenti Bunia’da faaliyet gösteren Alima adlı sivil toplum kuruluşunun koordinatörü Dr. Papys Lame, virüsün topluluk içinde uzun süre fark edilmeden yayıldığını belirtiyor. Ebola’nın ilk belirtileri sıtma ve tifo gibi yaygın hastalıklara benzediği için ve bölgede yeterli laboratuvar test imkanının olmaması nedeniyle vaka takibi zorlaşıyor. Uzmanlar, mevcut resmi verilerin gerçek durumu yansıtmadığını ve tedavi imkanlarının yetersizliği nedeniyle ölüm oranlarının hızla arttığını vurguluyor. Sağlık çalışanları da büyük risk altında; Bunia’daki bir tıp merkezinde hastaları tedavi eden en az beş doktor ve hemşire Ebola’ya yakalanarak hayatını kaybetti.
Mevcut tıbbi yetersizliklerin yanı sıra, yerel halk ile insani yardım ekipleri arasındaki güven sorunu krizi derinleştiriyor. Bazı topluluklar virüsün gerçek olmadığına veya insani yardım ekipleri tarafından kasıtlı olarak getirildiğine inanıyor. Virüsün cenazeler yoluyla bulaşmasını engellemek amacıyla getirilen sıkı defin kuralları halkın tepkisine neden oluyor; Rwampara bölgesinde hayatını kaybeden genç bir futbolcunun naaşını kurallara uymadan almaya çalışan bir grup, Ebola merkezini ateşe verdi.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), salgını uluslararası bir kamu sağlığı acil durumu olarak ilan ederken, Oxford Üniversitesi bilim insanları iki ay içinde klinik deneylere başlanabilecek bir Ebola aşısı geliştirmek için çalışmalar yürüttüklerini duyurdu. Ancak küresel siyasi ayrışma nedeniyle devletler ortak bir refleks göstermede zorlanıyor. ABD, bölgeden gelen yolculara sınırlarını kapatarak Kenya’da Amerikalı hastalar için bir karantina merkezi kurmayı tercih ederken, sahadaki ekipler uluslararası lojistik, temiz su ve uzman desteği konusunda acil yardım çağrısında bulunuyor.
