Grönland’dan ABD’ye tepki: Biz denek değiliz

Grönland Ziyaretinde Doktorun Yerli Halk Üzerindeki Eylemi Tartışma Yarattı

Grönland ziyareti sırasında Landry’nin doktor Joseph Griffin’i beraberinde götürmesi, büyük tartışmalara neden oldu. Doktor Griffin’in Nuuk’a “sağlık ihtiyaçlarını değerlendirmek” amacıyla geldiği belirtilirken, Grönland Sağlık Bakanı Anna Wangenheim tarafından sert bir şekilde eleştirildi. Wangenheim, Grönland yerlilerinin geçmişte sağlık adı altında istismara maruz kaldığını hatırlatarak, sağlık alanının jeopolitik bir araç haline getirilmesine karşı çıktı. Wangenheim, “Grönlandlılar deney fareleri değildir” diyerek, Grönland’ın coğrafi uzaklığı, sağlık personeli eksikliği ve demografik baskılar nedeniyle kırılgan bir durumda olduğunu vurguladı. Ayrıca, ABD’nin Grönland’ı kendi topraklarına katma amacındaki siyasi söylemlerine de dikkat çekti ve “Grönlandlılar bir jeopolitik proje için araç değildir. Sağlık sistemimiz, saygı ve Grönland’ın özgür iradesiyle geliştirilebilir” dedi.

Başbakan Jens Frederik Nielsen, Landry ve ABD’nin Kopenhag Büyükelçisi Kenneth Howery ile yaptığı görüşmenin ardından doktorun eylemini eleştirdi. Nielsen, Grönland’daki sağlık koşulları hakkında bilgi almak isteyen tarafların “doğru diplomatik kanallar aracılığıyla” hareket etmeleri gerektiğini belirtti. Ayrıca, ABD ile iletişimi sürdürmeye hazır olduklarını ancak “Grönland halkının pazarlık konusu olmadığını ve kendi kaderini belirleme hakkının tartışmaya kapalı olduğunu” vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı ABD’ye katma isteği, hem Grönland’da hem de Danimarka’da rahatsızlık yaratıyor. Trump, şubat ayında Grönland’a “büyük bir hastane gemisi göndereceğini” açıklamıştı ancak söz konusu gemi adaya ulaşmadı.

Tartışmalar ayrıca Danimarka’nın Grönlandlı kadınlara yönelik geçmiş uygulamalarını da gündeme getirdi. Danimarka hükümeti, 1960’lar ve 1970’lerde İnuit nüfusunu kontrol altında tutmak amacıyla yürütülen “spiral kampanyası” kapsamında binlerce kadın ve kız çocuğuna zorla doğum kontrol yöntemi uygulandığını kabul etmişti. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, 2025 yılında Grönlandlı kadınlara yönelik “sistematik ayrımcılık” için resmi olarak özür dilemişti. Grönland’ın 1953’e kadar Danimarka kolonisi olduğu ve en az 4,500 kişinin bu uygulamalardan etkilendiği belirtiliyor. Eski Başbakan ve şu anki Dışişleri Bakanı Mute Egede ise bu politikayı “soykırım” olarak nitelendirmişti.