Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya Federasyonu arasındaki nükleer başlık kapasitelerini sınırlayan son anlaşma olan New START (Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Antlaşması), 5 Şubat 2026 günü gece yarısı itibarıyla geçerliliğini yitiriyor. Dünyanın en büyük iki nükleer gücü, 1972 yılından bu yana ilk kez birbirlerinin cephanelikleri üzerinde hiçbir denetim, kısıtlama veya şeffaflık mekanizması olmadan karşı karşıya kalıyor. New START, ABD’nin Sovyet Rusya ile 1991’de ve Rusya Federasyonu ile 1993’te imzaladığı Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşmaları’nın (START 1 ve START 2) uzantısı niteliğindedir. Anlaşma 2010 yılında imzalanmış ve Washington ile Moskova arasındaki yürürlükteki son nükleer anlaşma olarak uzun menzilli nükleer silah başlıklarına ve füzelere kısıtlama getirmiştir.
SALT‘tan START‘a uzanan nükleer silahsızlanma süreci, 1970’lerde iki süper gücün “karşılıklı garantili imha” riskini azaltma iradesiyle başlamıştır. SALT-I (1972) ve START I (1991) gibi anlaşmaların yanı sıra START II (1993) ve New START (2010) gibi anlaşmalar da tarihteki önemli adımlardır.
2026 son tarihinin neden uzatılamadığına dair Joe Biden ve Vladimir Putin arasındaki beş yıllık uzatma kararı, 2026 eşiğinde tıkanmış durumdadır. Moskova, Eylül 2025’te anlaşmayı bir yıl daha tek taraflı uygulama teklifi yapmış ancak Beyaz Saray’dan beklenen yanıt gelmemiştir. Trump, Çin’in de dahil edilmesini şart koşarak ikili anlaşmaların günümüz dünyasına uymadığını savunmuştur.
Müzakerelerin tıkanmasında etkili olan bir diğer faktör ise teknolojik dönüşümdür. Rusya’nın New START kapsamına girmeyen hipersonik “Oreshnik” füzeleri ve nükleer kapasiteli otonom su altı dronu “Poseidon” gibi sistemleri envanterine eklemesi, uluslararası ilişkilerde dengeleri değiştirmektedir.
Vladimir Putin tarafından duyurulan ve uzun süreli etkilere sahip olduğu belirtilen “Poseidon” ve “Burevestnik” gibi sistemler, uluslararası güvenliği tehdit eden yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Bu gelişmeler, ABD ve Rusya arasındaki nükleer dengeyi daha da karmaşık hale getiriyor.
