ABD-İran müzakerelerinde nükleer ve Hürmüz düğümü

ABD ve İran yetkililerinden gelen “anlaşmaya yaklaşıyoruz” mesajlarına rağmen, Amerikan ordusunun dün gece İran’ın güneyindeki Bender Abbas ve Larak Adası yakınlarında gerçekleştirdiği hava saldırıları, sahadaki tansiyonu artırdı. ABD Merkez Kuvvetleri (CENTCOM), söz konusu saldırının, bölgeye yeni mayın döşeme olasılığına karşı yapıldığını savunurken, İran Devrim Muhafızları Ordusu, bu saldırıyı “ateşkes ihlali” olarak nitelendirerek karşılık vermeye hazır olduklarını açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a yönelik tehditler yerine daha fazla diplomasiye odaklandığı bildirildi. Beyaz Saray kaynaklarına göre, Trump’ın son zamanlarda İran konusundaki tavrını değiştirdiği ve barışa daha yakın olduğunu ancak “iyi bir anlaşma” için acele etmeyeceklerini vurguladığı belirtildi. ABD yönetiminin içinde, “zayıf bir anlaşmaya imza atıldığı” eleştirileri yükselirken, Trump’ın henüz anlaşmanın tamamlanmadığını ve sonucun beklendiğini söyleyerek bu tepkileri bertaraf etmeye çalıştığı gözlemleniyor.

Müzakerelerde, İran’ın öncelikli talebi Batı bankalarında dondurulan 24 milyar dolarlık varlıklarının serbest bırakılması oldu. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, bu varlıkların bir kısmının derhal, geri kalanının ise belirli bir süre içinde iadesini şart koşuyor.

Diplomatik kaynaklar, taraflar arasındaki en büyük anlaşmazlığın İran’ın zenginleştirdiği uranyumun imha edilmesi konusunda yoğunlaştığını belirtiyor. ABD, uranyumun ya kendi topraklarına götürülmesini ya da uluslararası denetim altında İran’da imha edilmesini talep ederken, İran nükleer enerjinin barışçıl kullanımını savunarak imha seçeneğine direniyor. Hürmüz Boğazı’nın bakımı ve güvenliği konusunda da taraflar arasında farklılıklar bulunuyor.

İran lideri Mücteba Hamaney, bölgesel iş birliğine vurgu yaparak ABD’nin bölgedeki askeri varlığının sona ermesi gerektiğini ve İslam toplumuna birlik çağrısında bulundu. Uzmanlar, sahadaki askeri gerilimin ilerleyen günlerde tarafların nükleer ve mali konulardaki adımlarıyla netleşeceğini öngörüyor.