Eurajoki bölgesinde bulunan ve Fince’de “mağara” anlamına gelen Onkalo, 1,9 milyar yıllık istikrarlı temel kayalara inşa edilmiştir. Bu yer altı tesisinin amacı, 1950’lerden bu yana önemli bir çevre sorunu olan nükleer atıkların kalıcı depolanması için dünyanın ilk yer altı çözümü olmaktır. İsveç ve Fransa gibi diğer komşu ülkelerde de benzer tesisler inşa edilirken, Finlandiya’nın bu teknolojiyi önceliklendiren ilk ülke olması beklenmektedir.
Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Otoritesi (STUK), Onkalo tesisine haziran ayında yapacağı değerlendirme ile onay verecek ve ardından işletme lisansı verilecektir. Nükleer operatör Teollisuuden Voima Oyj (TVO) CEO’su Philippe Bordarier, tesisin operasyonlarına bu yılın sonunda veya önümüzdeki yılın başında başlamayı umduklarını belirtmiştir. İlk aşamada, yakındaki Olkiluoto Nükleer Santrali’nin geçici depolama havuzlarından atıklar Onkalo’ya taşınacaktır. 6.500 ton kapasiteli olan Onkalo, Finlandiya’daki beş nükleer reaktörden çıkan kullanılmış yakıtları kalıcı olarak depolayacaktır.
2004 yılında inşasına başlanan projenin maliyeti 1 milyar avroya ulaşmıştır. Kullanılmış nükleer yakıtların Onkalo’nun tünel ağına 100 yıl boyunca yerleştirilmesi planlanmaktadır. Depolama süreci tamamlandığında, tesis en az 100 bin yıl boyunca güvenli bir şekilde kapatılacaktır.
Uzun vadeli riskler göz önünde bulundurulduğunda, en büyük tehlikeler arasında bakır kapsüllerin korozyona uğraması ve gelecekte oluşabilecek buzul çağı depremlerinin kapsüllere zarar vermesi yer almaktadır. Ancak şu ana kadar yapılan risk değerlendirmeleri olumlu sonuçlanmıştır. Finlandiya’da, Fransa’daki benzer yer altı nükleer atık depolama projelerinin aksine, Onkalo projesi geniş bir halk desteğine sahiptir.
Finlandiya Doğa Koruma Derneği, projeye yönelik eleştirilerini sürdürmekte ve nükleer atıkların uzun vadeli risk oluşturduğunu vurgulamaktadır. Ülkenin nükleer stratejisine ilişkin olarak ise İklim ve Çevre Bakanı Sari Multala, Finlandiya’nın nükleer atıklarını ülke sınırları içinde bertaraf etme zorunluluğuna dikkat çekmiştir. Mevcut hükümetin nükleer enerjiyi genişletme ve küçük modüler reaktörler inşa etme planları bulunmaktadır. Gelecekte bu reaktörlerden çıkacak atıkların nasıl yönetileceği konusundaki değerlendirme ise gelecek yılın mart ayına kadar tamamlanacaktır.
